Câu chuyện: "Bỏ thuốc lá"
Theo đồng chí Vũ Kỳ, nguyên thư ký riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh kể lại: Chủ tịch Hồ Chí Minh hút thuốc lá rất nhiều. Việc hút thuốc lá liên quan tới hoạt động cách mạng của Người trong những năm 20 của thế kỷ XX khi Người mang tên Nguyễn Ái Quốc.
Đồng chí Vũ Kỳ đã được Bác Hồ tâm sự: Những năm ở Pháp, Người là một thanh niên kháng Pháp nên luôn bị mật thám Pháp theo dõi ở khắp mọi nơi. Người biết bị theo dõi mà không dám quay đầu lại để nhìn. Để có thể quan sát được sự theo dõi, Người nghĩ ra cách hút thuốc.
Mỗi lần như vậy, đi qua thùng đựng rác ven đường cách khoảng ba bước chân, Người dừng lại châm thuốc hút, rồi quay lại thùng rác để vứt que diêm, như vậy là Người có dịp quan sát xung quanh, liệu cách đối phó với kẻ theo dõi. Do giả vờ hút thuốc mãi mà đã trở thành thói quen của Người.
Năm 1957, trong dịp kỷ niệm 40 năm ngày cách mạng tháng Mười Nga thành công, nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa đã sản xuất loại thuốc lá có đầu lọc để biếu các đại biểu dự đại hội. Đây là loại thuốc mà Chủ tịch Mao Trạch Đông và Chủ tịch Hồ Chí Minh thường dùng.
Loại thuốc có đầu lọc này nhẹ và ngon hơn loại thuốc của Mỹ và Pháp sản xuất vốn nặng và thường pha thuốc phiện. Các đồng chí lãnh đạo Trung Quốc đã biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh hộp thuốc lá này, có lẽ vì cũng biết Người thích hút loại đó. Khi hết thuốc, đồng chí Vũ Kỳ đã giữ lại chiếc hộp để đựng các loại thuốc lá khác cho Người hút vì hộp rất vừa và thuận tiện để bỏ túi.
Về sau Trung Quốc sản xuất loại thuốc lá Seo Mao (tức Gấu Mèo) chuyên dùng cho Chủ tịch Mao Trạch Đông. Chủ tịch Mao đã gửi biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đó, Người hút thuốc Gấu Mèo (thuốc đựng trong hộp giống hộp sữa bò).
Năm 1967, sức khoẻ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yếu nhiều, Người hay mệt và ho. Lo cho sức khoẻ của Người, Bộ Chính trị đã giao nhiệm vụ cho các bác sĩ phải chăm sóc Người thật tận tình, chu đáo.
Các bác sĩ đã đề nghị Chủ tịch Hồ Chí Minh không hút thuốc lá nữa. Người nói với đồng chí Vũ Kỳ rằng: “Các bác sĩ bảo Bác không hút thuốc lá nữa thì chú thấy thế nào?”. Đồng chí Vũ Kỳ trả lời: “Các bác sĩ lo cho sức khoẻ của Bác là điều tốt, tôi tán thành”.
Người lại nói: “Mình đã hút thuốc gần 50 năm, bỏ cũng được, nhưng bỏ thì vẫn ho chứ không phải là hết ho” và Người kể cho đồng chí Vũ Kỳ nghe một câu chuyện cười của Pháp là “bỏ thuốc rất dễ, có người bỏ hút thuốc 50 lần nhưng vẫn hút lại, tức là sau mỗi lần bỏ dễ bị hút lại. Nhưng bác sĩ yêu cầu thì nên thôi, chú quản cho Bác”.
Từ đó đồng chí Vũ Kỳ bỏ hộp thuốc vào túi, thỉnh thoảng đưa cho Người hút một điếu.
Việc bỏ thuốc lá của Hồ Chủ tịch không phải nói là chấm dứt ngay được mà phải trải qua một quá trình như khi làm bất cứ một việc gì. Đó là phải đặt ra kế hoạch, có quyết tâm và biện pháp thực hiện. Người nói: “Quyết tâm một, kế hoạch mười, thì biện pháp phải hai mươi, có như vậy mới thực hiện được và bỏ hút thuốc cũng vậy”.
Trong thời gian làm việc ở Phủ Chủ tịch, Người ở ba nơi: nhà sàn, nhà 54, nhà 67. Người bảo đồng chí Vũ Kỳ để ba lọ penixilin ở ba nơi làm việc.
Tuần thứ nhất, mỗi lần Người hút 2/3 điếu (một ngày nhiều nhất là 10 điếu), mỗi lần hút xong cho vào lọ pe-ni-xi-lin thì tắt luôn để nhìn thấy đúng 2/3 thì dừng lại không được hút nữa.
Tuần thứ hai, Người hút 1/2 điếu rồi bỏ vào lọ.
Tuần thứ ba, Người hút 1/3 điếu rồi bỏ vào lọ.
Đến tuần thứ tư, Người hút mấy hơi rồi bỏ vào lọ.
Theo lời kể của bác sĩ Lê Văn Mẫn (bác sĩ chăm sóc sức khoẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1967 đến năm 1969), hút thuốc lá là thú vui duy nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh như Người thường nói. Nhưng từ khi bị bệnh, theo lời khuyên của hội đồng thầy thuốc, Người có kế hoạch quyết tâm bỏ dần.
Người nói: Bác hút thuốc từ lúc còn trẻ nay đã thành thói quen, bây giờ bỏ thì tốt nhưng không dễ, các chú phải giúp Bác bỏ tật xấu này. Rồi Người tự đề ra chương trình bỏ thuốc lá dần dần. Lúc đầu là giảm số lượng điếu hút trong ngày. Khi thèm hút thuốc Người làm một việc gì đó để thu hút sự chú ý, tập trung.
Tuổi Người đã cao mà phải làm như vậy thật quá vất vả. Việc tập một thói quen, rồi bỏ một thói quen không dễ chút nào. Phải có một nghị lực phi thường mới làm được. Người bảo đồng chí giúp việc để cho Người một vỏ lọ pe-ni-xi-lin ở nơi làm việc và ở phòng nghỉ.
Hút chừng nửa điếu Người dụi đi để vào lọ đó. Sau hút lại nửa điếu để dành, anh em can bảo thuốc lá hút dở không có lợi, Người bảo: “Nhưng hút thế để có cữ”. Với cách làm đó Người đã giảm từ cả bao xuống ba, bốn điếu một ngày. Cứ như vậy Người hút thưa dần.
Đầu tháng 3-1968 nhân khi bị cảm ho nhẹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tự quyết định bỏ hẳn thuốc lá. Mấy ngày sau, anh em phục vụ vẫn để gói thuốc chỗ bàn làm việc của Người suốt một tuần liền nhưng Người không dùng.
Trong một tuần thấy Người quyết tâm như vậy anh em cất hẳn thuốc lá. Một tháng sau, khi tiếp đồng chí Vũ Quang, lúc ấy là Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Người nói: “Bác đã bỏ thuốc lá rồi, chú về vận động thanh niên đừng hút thuốc lá”. Sau này Người đã làm bài thơ Vô đề về việc Người bỏ thuốc lá như sau:
“Thuốc kiêng rượu cữ đã ba năm,
Không bệnh là tiên sướng tuyệt trần.
Mừng thấy miền Nam luôn thắng lớn,
Một năm là cả bốn mùa xuân”.
BÀI HỌC RÚT RA TỪ CÂU CHUYỆN BÁC HỒ BỎ THUỐC LÁ
Câu chuyện Bác Hồ quyết tâm bỏ thuốc lá cho thấy ở Người một ý chí, nghị lực và tinh thần tự rèn luyện rất cao. Mặc dù hút thuốc lá đã trở thành thói quen gần 50 năm, Bác không bỏ ngay mà xây dựng kế hoạch cụ thể, thực hiện từng bước, kiên trì và quyết tâm đến cùng. Bác hiểu rằng muốn thay đổi một thói quen xấu không chỉ cần quyết tâm mà còn phải có phương pháp phù hợp và sự kiên trì trong quá trình thực hiện.
Qua câu chuyện, mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên có thể rút ra những bài học sau:
- Luôn có ý thức tự rèn luyện bản thân, khắc phục những hạn chế, thiếu sót để hoàn thiện mình mỗi ngày.
- Làm việc gì cũng cần có mục tiêu, kế hoạch cụ thể, biện pháp phù hợp và sự kiên trì thực hiện.
- Biết lắng nghe những góp ý chân thành của đồng nghiệp, cấp trên và những người có chuyên môn để điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực.
- Xây dựng lối sống lành mạnh, giữ gìn sức khỏe để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
- Nêu gương bằng chính hành động của mình, bởi lời nói chỉ thực sự có sức thuyết phục khi đi đôi với việc làm.
Liên hệ đối với giáo viên mầm non
Đối với giáo viên mầm non, câu chuyện của Bác càng có ý nghĩa sâu sắc. Mỗi giáo viên cần không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức, tác phong sư phạm, tinh thần trách nhiệm và sự kiên nhẫn trong công việc. Trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, giáo viên cần kiên trì uốn nắn từng hành vi, từng thói quen tốt cho trẻ, không nóng vội hay áp đặt.
Bên cạnh đó, giáo viên phải là tấm gương về lối sống lành mạnh, văn minh; thực hiện tốt các quy định của nhà trường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện và tích cực. Khi mỗi giáo viên luôn gương mẫu trong lời nói, hành động và thái độ làm việc thì sẽ tạo được niềm tin đối với trẻ, phụ huynh và đồng nghiệp.
Liên hệ trong quá trình giáo dục trẻ
Trong giáo dục trẻ mầm non, việc hình thành thói quen tốt cũng giống như quá trình Bác Hồ bỏ thuốc lá: cần thực hiện từng bước, có kế hoạch và sự kiên trì. Giáo viên không nên yêu cầu trẻ thay đổi ngay lập tức mà cần hướng dẫn, nhắc nhở, động viên và tạo cơ hội để trẻ thực hành hằng ngày.
Thông qua các hoạt động học tập, vui chơi và sinh hoạt, giáo viên giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống điều độ, không bắt chước những thói quen có hại cho sức khỏe, biết lắng nghe và thực hiện những điều đúng. Đồng thời, giáo viên phối hợp chặt chẽ với gia đình để tạo sự thống nhất trong việc rèn luyện các thói quen tốt cho trẻ.
Câu chuyện về Bác Hồ bỏ thuốc lá là minh chứng sinh động cho sức mạnh của ý chí, nghị lực và sự kiên trì. Đây cũng là bài học quý đối với mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên trong việc tự rèn luyện bản thân và là tấm gương để giáo dục trẻ biết kiên trì, sống lành mạnh, hình thành những thói quen tốt ngay từ những năm đầu đời.